Αστρονομική Τύχη!

Εξαιρετική τύχη είχαν οι αστρονόμοι που κινηματογράφησαν ένα άστρο την ώρα που εκρηγνυόταν σε σουπερνόβα.

Τα άστρα με μάζα μεγαλύτερη από το οκταπλάσιο της μάζας του Ήλιου, πεθαίνουν αυτοκαταστρεφόμενα με θεαματική έκρηξη, όταν τα καύσιμα στον πυρήνα τους τελειώνουν. Ο πυρήνας καταρρέει και σχηματίζει μαύρη τρύπα ή άστρο νετρονίου, παράγοντας ένα κρουστικό κύμα που διαλύει το άστρο.

Εκατοντάδες σουπερνόβα παρατηρούνται κάθε χρόνο, αλλά συνήθως γίνονται αντιληπτές με καθυστέρηση ημερών ή εβδομάδων, όταν κορυφώνεται η λάμψη του ραδιενεργού νικελίου που περιέχεται στα θραύσματα. Μέχρι τότε, όμως, είναι πολύ αργά να προσδιοριστεί ο τύπος του άστρου που εξερράγη ή η διαδοχή των γεγονότων που οδήγησαν στην έκρηξη.

Η Alicia Soderberg και οι συνάδελφοί της από το Πανεπιστήμιο Πρίνστον χρησιμοποιούσαν ένα ανιχνευτή ακτίνων Χ του διαστημικού τηλεσκοπίου Swift της NASA, προκειμένου να παρατηρήσουν ένα γαλαξία σε απόσταση 88 εκατομμυρίων ετών φωτός, όταν είδαν ένα σύντομο αλλά έντονο σήμα ακτίνων Χ. Πρόκειται για τυπικό χαρακτηριστικό της σουπερνόβα και εκπέμπεται από θερμά αέρια που εγκλωβίζονται πίσω από το κρουστικό κύμα. «Διήρκεσε μόνο λίγα λεπτά και μετά το θέαμα τελείωσε».

Οι παρατηρήσεις υποδεικνύουν ότι το άστρο που εξερράγη, ήταν ένα γιγάντιο άστρο πολύ υψηλής θερμοκρασίας που αποκαλείται άστρο Wolf-Rayet. Το κρουστικό κύμα χρειάστηκε περίπου 10 λεπτά για να ταξιδέψει από τον πυρήνα στην επιφάνεια.

Οι αστρονόμοι ίσως να μην χρειάζονται να εξαρτώνται από την τύχη στο μέλλον. Αν και τα υπάρχοντα τηλεσκόπια ακτίνων Χ δεν «σαρώνουν» μεγάλο τμήμα του ουρανού με επαρκή συχνότητα, τα σχέδια προβλέπουν την ύπαρξη δορυφόρων, όπως το EXIST της NASA (Energetic X-ray Imaging Survey Telescope), το οποίο θα αποτυπώνει την εικόνα του ουρανού κάθε 95 λεπτά και θα καταγράφει εκατοντάδες τέτοιες εκρήξεις κάθε χρόνο.

«Το EXIST σχεδιάστηκε αρχικά για να κάνει άλλα πράγματα, όπως τον εντοπισμό μαύρων τρυπών, αλλά πρόκειται να βλέπει σουπερνόβα κάθε μέρα και θα επαναστατικοποιήσει τον τρόπο που ανακαλύπτονται», λέει η Soderberg.